Jaką stawkę VAT zastosować?
Stawka podstawowa to 23% i stosujesz ją zawsze, gdy nic innego nie wynika z przepisów. Stawki 8% i 5% obejmują zamknięte listy towarów i usług z załączników do ustawy. Stawka 0% dotyczy m.in. eksportu i wewnątrzwspólnotowej dostawy. „zw.” to zwolnienie, a „np.” — sprzedaż niepodlegająca polskiemu VAT.
Aktualizacja 7 września 2026 · stan prawny sprawdzony 7 września 2026
Wszystkie oznaczenia, jakie zobaczysz na fakturze
| Oznaczenie | Znaczenie | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| 23% | stawka podstawowa | większość towarów i usług |
| 8% | stawka obniżona | budownictwo mieszkaniowe, gastronomia, część usług |
| 5% | stawka obniżona | podstawowa żywność, książki, czasopisma |
| 0% | opodatkowana, ale zerowa | eksport, wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów |
| zw. | zwolnienie | nievatowiec albo usługa zwolniona przedmiotowo |
| np. | nie podlega polskiemu VAT | usługa dla firmy z UE lub spoza UE |
| oo | odwrotne obciążenie | VAT rozlicza nabywca |
Trzy rzeczy, które łatwo pomylić
- 0% a „zw.” — przy 0% zachowujesz prawo do odliczenia VAT od zakupów, przy zwolnieniu nie.
- „np.” a 0% — „np.” oznacza, że sprzedaż w ogóle nie podlega polskiemu VAT, bo miejscem świadczenia nie jest Polska.
- „np.” a „oo” — oba oznaczają, że VAT rozlicza nabywca, ale wynikają z innych przepisów i inaczej się je wykazuje.
Najczęstsze pytania
- Jaką stawkę stosuje programista fakturujący polską firmę?
- Standardowo 23%. Usługi informatyczne nie są objęte stawką obniżoną ani zwolnieniem przedmiotowym.
- A jeżeli klient jest z Niemiec?
- Przy usłudze dla firmy z UE miejscem świadczenia jest kraj nabywcy, więc na fakturze będzie „np.”, a VAT rozliczy nabywca. Trzeba mieć jego numer VAT UE.
Źródła
Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie jest poradą podatkową. Przepisy bywają zmieniane, a ich zastosowanie zależy od konkretnej sytuacji — w razie wątpliwości skonsultuj się z doradcą podatkowym.